Entrevista
CKB di un forma direkto tin relashon di trabou ku diferente
organisashon na Boneiru. E kontaktonan ku e organisashon nan ta
sosodé riba un base regular of asta diario. Seguidamente nos ta sera
konosí pa medio di entrevista ku miembronan di Gerensia di CKB,
miembronan di Hunta di Direktiva i miembronan di otro
instituto/organisashon importante den nos komunidat.
Leonard U. G. Domacassé, Senior Account
Manager, Maduro & Curiel's
Bank (Bonaire) N.V.
P: Ki relashon di trabao
bo tin ku CKB?
K: Ami ta
e persona enkargá ku
kordinashon atministrashon di e fondonan di SESNA pa MCB.
Ora ku ora un fiansa wordu otorgá ami
tin
komo parti di mi tarea pa sòru pa e suma aki wordu
di buk korekto riba e kuenta di SESNA. Mi ta kolekshoná tur
datos i prepará e rapòrt
pa e ofisina di SESNA na Kòrsou. Aplikashon
pa fiansa ta wordu atendé dor di e Ménedjer
di Kuenta i desishon final si ta
otorgá un fiansa si of no ta den man di banko dor
ku MCB ta tuma 50%
di riesgo ku e tipo di fiansa aki. Ta bin aserka ku Banko no por
pidi kolateral pisa (garantia) pa e tipo di fiansa nan aki. Banko ta
mantené pa e tipo di fiansa aki un límite na normal FL 50,000,
aunke
den sierto kaso banko por otorgá i soru pa finansiamentu di un
montante mas haltu kaminda esaki ta nesesario. E areglo di fiansa
aki ta bentahoso pa e entreprenùr ku kier kuminsá su propio negoshi.
Kondishon ta masha faborabel (interes 9%, i tin te ku 6 luna periodo
di grasia).
P: Den e último 18 lunanan
ku CKB ta operá kompleto kuantu petishon
pa fiansa a keda otorgá dor di CKB/MCB?
K:
Riba di 20 petishon pa fiansa a wodu otorgá e
periodo aki i ta
trata di fiansanan den tur ramo di negoshi manera: garashi
pa drechá
outo, bendementu di kòmpiuter, sambuyamentu, kriadero di
galiña, diferente restorant, snèk, i un negoshi di
kosé i bòrdamentu.
Por
bisa ku kasi 60% di e negoshinan aki tin laso di forma direkto ku
sektor di turismo.
Nota: Aparte
ku CKB ta ofrese servisionan di entrenamientu (kurso), konsejo
empresarial I informashon “kwal ta e obhetivo di CKB”denter
di e programa di SESNA, tin tambe e komponente finansiero. Den
e komponente finansiero ta eksisti e posibilidat ku empresario(nan)
local, ku asistensia di CKB, por bini na remarke pa risibi un
fiansa te ku un maximo di Nafls. 50.000. Ariba menshona ta algun
di e empresario(nan) local ku a risibi un fiansa for di es komponente
finansiero di SESNA durante e programa di trabow # 3.
 |
Sr.
Domacassé , a nasé na Bonaire, a regresa “kas” bek
3 aña pasa despues di a studiá na Kòrsou
i Hulanda i a
traha pa 2½ aña na MCB Kòrsou. |
Bai
bek ariba
Carmelita Gerling-Samijadi, Mènedjer Asistente,
CKB
P: Kiko ta bo tareanan na CKB?
K: Mi ta emplea na CKB for di desèmber
2001. Mi ta enkargá ku e atministrashon kompletu di e
fundashon. Mi ta kordiná tambe e kursonan pa entrenamentu
di entreprenùr, Banda di esei mi ta asistí Anthony
i ta fungi komo su man drechi i mi ta remplasé ora e no
ta na ofisina. Dor di mi trabao mi tin kontakto ku hopi hende
i mi ta
kontentu ku mi por asistí e klientenan ku ta aserka CKB i danki Dios
den mayoria kaso nos por yuda nan.
P: Bo por spliká kon e proseso
ta bai ora ku un kliente pa promé
bes aserka CKB pa yudansa?
K: Den e promé kontakto
mi ta sinta huntu ku nan i mi ta puntra nan
ki ta nan plan di negoshi i meta. Nan ta aserka CKB hopi bes pa haña
informashon tokante e servisionan ku CKB ta ofrese. Den mayoria kaso nan ke hasi
uso di un òf mas servisio manera: sigi kursonan, haña
asistensia i konseho di nos konseheronan riba tereno di
atministrashon di negoshi òf apliká pa un fiansa pa medio di
eprograma di SESNA. CKB ta mantené un relashon di trabao ku ± 15
konsehero di negoshi ku ta biba aki na Bonaire. E konseheronan di
negoshi ta traha ku klientenan di CKB pa yuda nan ekspandé nan
negoshi òf kuminsa nan propio negoshi. E gastunan di e kursonan di
entrenamentu ta wordu parti entre e kliente (30%) i CKB (70%),
ekskuí OB*. E programa di SESNA tin hopi benifisio i ta disponibel
pa empresanan mikro i chikí na Boneiru.
* Pa otro tipo
di entrenamentu ku no ta direktamente liga ku
hasimentu di negoshi pero ku ta kontribuí na mantené kuponan di
trabao óf ku ta rikesé e nivel di produkshon (efisiensa) di e
persona envolví. E gastunan lo wordu reparti 50/50. Pa servisionan
Konsultivo pa empresa e repartishon di gastu pa empresanan mikro i
chikí ta 60/40.
 |
Sra.
Gerling-Samijadi a bin biba na Boneiru na aña
1996 for di Sürnam. E ta kasá i tin tres
yu, nan ta gosa inmensamente na Boneiru. Carmelita
por asistí klientenan di
CKB den tres idioma: Ingles, Papiamentu, i Hulandes. |
Bai
bek ariba
Marjolein Hayden, Direktor di “Antillean Wine
Company” i miembro di
Hunta di Direktiva di CKB representante di Bonhata (Bonaire Hotel
and Tourism Association)
P: Kiko ta e relashon entre
Bonhata i CKB?
AK: Aktualmente CKB a kaba di sera un
akuerdo ku Bonhata kaminda CKB
lo pone fondonan disponibel pa entrenamentu di empleadonan di
empresanan ku ta miembro di Bonhata i ku ta traha den e sektor di
hospitalidat manera e.o. restorant, limpiesa i trabounan di
mantenshon. E kursonan aki ta programa pa kuminsá den 2005 i ta den
e proseso di preparashon/organisashon di e kursonan.
P: Bo ta kere ku empresa mikro i
chikí ta hasi bon uso di e
servisionan ku CKB ta ofresé aki na Boneiru?
K: Sigur. Mi mes komo
empresario a hasi uso di e servisionan di CKB.
Bo tin ku djis bishitá CKB i hasi bo petishon pa asistensia di bo
negoshi. CKB ta ofresá un servisio kaminda tur empresario por
kumpra ora, nan ta yame “kredito” kaminda den futuro ora ta
nesesario bo por hasi apelashon riba nan konseheronan pa servisionan
konsultivo. Personalmente mi ta haña ku e konseho ku mi a risibi
serka CKB tabata masha bon mes i a yudami ku maneho di mi propio
negoshi. E instituto di CKB a bin pero ta abo (komunidat) mester
hasi uso di dje, korda hasie!
 |
Sra.
Hayden ta doño i direktor di Antillean Wine
Company. E ta bin for di Hulanda, Sra. Hayden a establese
su mes na Boneiru na Juli, 2000, i ta hopi aktivo
den e komunidat Boneriano. For di aña 2003
e ta aktivo den e Hunta di Direktiva di CKB. |
Bai
bek ariba
Paulina E. Martis van Arneman, Hefe interino di DEZA
(Departmentu
Ekonómiko i Asuntunan di Labor) i miembro di e Hunta di Direktiva
di CKB representante di Gobièrnu.
P: Bo por a dunami un relato breve
tokante e Konferensiá di
Invershon ku ta bai tuma luga aki na Boneiru i kon e idea aki a
nasé?
AK: Durante un reunion na aña
2002 entre e presidènt di CKB (e tempu
aya Sr. Burney el Hage) i e mènedjer ku ta enkargá ku ehekushon
di e
programa di SESNA ku ta Sr. Anthony Cecilia a keda disidí ku e
mènedjer lo buska e fondonan nesesario hasiendo uso di tur
ekspertisio ku ta na su alkanse pa asina por logra pa organisá
Boneiru su Promé Konferensiá di Invershon.
Boneiru su posishon geográfiko,
bon servisio finansiero, infrastruktura, stabilidat polítiko
i sistema di presupuesto faborabel ta hasi Boneiru sumamente
atraktivo pa invershonista. Tin un demanda grandi pa tur sorto
di invershon aki na Boneiru. Pa por inverti aki na Boneiru industria
tin ku kumplí ku algun kondishon
basiko. E kondishon aki ta referi na nos Medio Ambiente.
Industrianan mester sigi e reglamentunan i kumplí ku nan i asina
yuda sostene i mehorá e kalidat di Boneiru su producto ekonómiko.
Gobièrnu di Boneiru a kuminsá ku un proseso struktural di drecha
e
klima di invershon i na mes un momento stimulá kompetensia, saliendo
for di e filosofia ku sektor privá ta e motor di nos ekonomia.
Diferente insentivo a wordu introdusí pa stimulá potenshal
invershonista pa nan por kuminsá nan negoshi aki na Boneiru. Algun
di e insentivo nan ta: aselerá desprecio, redusí impuesto riba
ganashi, impuesto liber (tax holiday), of permitnan pa invershon.
E sektornan mas importante pa hasi invershon ta: Turismo, Desaroyo
di Empresanan medio i chikí, desaroyo di Aeropuerto i di Porta
Marítimo, Komersio Elektroniko, Proyektonan Ekologiko, Proyektonan
ku orientashon riba salubridad, Agrikultura, Kriadero, Piskeria i
Telekomunikashon tambe ta wordu considera importante.
P: Kiko bo persona ta hasi direktamente
komo miembro di e Hunta di
Direktiva di CKB i kiko ta bo tareanan?
K: Den un par di palabra mi tareanan
ta di supervisa i vigilá (chèk)
tur e aktividatnan di CKB pa nan kana manera ta para den e Akuerdo
Finasiero di e programa di SESNA i den e plan stratégiko di Maneho
basa riba un periodo di sinku aña.
 |
Sra.
Martis ta empleá na DEZA for di aña 1995,
i ta
okupá aworaki e funshon di Hefe interino di e
departamentu
Ekonómiko i di Asuntunan di Labor. E ta presidènt
di e Hunta
di Direktiva di CKB i ta karga e responsabilidat ku e
funshon aki ta trese kune manera: “Impress Account Holder”.
Dor ku CKB su meta prinsipal ta pa stimulá empresan chikí i
medio (SMEs), DEZA sigur ta un miembro aktivo pa asina por yuda kontribuí na
nomber di Gobièrnu pa asina garantisá un
kresementu supstansial den ekonomia i sigurá kontinuidat i
eksistensia den e sektor di MSe.
|
Bai
bek ariba
Evert L. Piar, Managing Director, Maduro & Curiel's
Bank (Bonaire)
N.V., CKB Vice Presidènt representante di Asosashon di Bankonan na
Boneiru.
P: Den ki kapasidat bo ta envolvi
ku CKB?
K: Mi funkshon ta vice presidènt
di CKB i mi ta representá e Asosashon di Bankonan Boneriano.
Mi ta un di e fundadornan di e fundashon di CKB. Banda di e reunion
nan mensual ku nos tin ku e Hunta di Direktiva mayoria di mi
tareanan ta di supervisá e gerensia diario di e fundashon.
E funshon di vice presidènt ta rekeri ku mi
tin ku revisá i firma dokumentonan, chèks i ehersé otro
tareanan
atministrativo.
P: Den bo opnion, kua ta e funshon
di mas importante ku CKB ta
ehersé? Bo ta kere ku e hendenan ”komunidat” ta konsiente
di e
posibilidat i benefisionan ku CKB por tin pa nan?
K: Den e ultimo 18 lunanan ku a pasa
mi por bisabao ku CKB realmente
a bira 100% operashonal, e instituto a asistí entre 20 pa 25 kliente
ku finansiamentu pa negoshi na un interes ku nan realmente por paga
i asina kuminsá nan propio negoshi. Dor di asistí e empresario
ku e
fasilidatnan pa kana e prosedura pa bin na remarke pa un fiansa CKB
ta bira direktamente responsabel pa garantisá ku mas negoshi lo yuda
e stabilidat ekonómiko di Boneriru. E ròl ku CKB ta hunga den asistí
ku e proseduranan pa finansas ta suplimentario kompara ku di e mundu
bancario, pero definitivamente ta importante pa e isla.
Mi ta di opinion ku nos por mehorá i evaluá di nobo nos forma di
aserka of duna informashon na komunidat. Esaki ta un aspekto ku nos
lo diskutí den e Hunta di Direktiva kon nos lo mester hasie den futuru. Últimamente
CKB ta gosa di bon kobertura serka prensa local i mi ta kere ku tur hende na
Boneiru ta konsiente di eksistensia di CKB komo instituto pero ku no ta totalmente
komprendibel pa nan kiko tur e posibilidatnan ta ku CKB tin pa ofresé.
Esei ta loke nos ta bai trata di mehorá.
 |
Sr.
Piar ta “Managing Director” di Maduro & Curiels
Bank (Bonaire). Sr. Evert a djòin MCB na Juli
1967. Despues di algun aña trahando ela bira
Mènedjer
na aña 1978 i
despues na februari 1990 ela bira e “Managing Director” te
ku dia di awe. E tabata envolví den lantamentu di diferente
fundashon i gruponan di servisiomentu aki na Boneiru manera:“Rotary”, “The
Bonaire Businessmens Association” i
Ofisina di Turismo. E ta hopi envolvi den aktividatnan sosial i kultural na Boneiru
i ta miembro di e Hunta di Direktiva di CKB for di fundamentu di CKB riba Juli
1, 1999 |
Bai
bek ariba |